Μινωικός Πολιτισμός
AddThis Social Bookmark Button

Διπλοί πέλεκες. Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Ο διπλός πέλεκυς είναι θρησκευτικό σύμβολο και σύμβολο της εξουσίας του Μίνωα, του βασιλιά του ανακτόρου της Κνωσού.

 

Ο Μινωικός Πολιτισμός αναπτύχθηκε στην Κρήτη κατά την περίοδο 2.800- 1.000 π.Χ. Η ονομασία «Μινωικός» προέρχεται από το Μίνωα. Ήταν ο Μίνωας ένας συγκεκριμένος ηγεμόνας ή "Μίνωας" ήταν ο τίτλος του ηγεμόνα του ανακτόρου της Κνωσού; Μάλλον το δεύτερο ισχύει. Η Κνωσός είναι το σπουδαιότερο ανάκτορο της Μινωικής Κρήτης. Εκτός από το ανάκτορο της Κνωσού, υπάρχουν ακόμη στην Κρήτη τα ανάκτορα της Φαιστού, των Μαλίων και της Κάτω Ζάκρου. Κάθε ανάκτορο ήταν η έδρα ενός ηγεμόνα. Οι ηγεμόνες ήταν για την επικράτειά τους αρχιστράτηγοι, αρχιερείς, ανώτατοι δικαστές και ρυθμιστές της αγροτικής και της βιοτεχνικής παραγωγής καθώς και του εμπορίου. Φαίνεται ότι ο Μίνωας - ο ηγεμόνας της Κνωσού - ήταν ο ισχυρότερος από τους ηγεμόνες της Κρήτης. Σύμφωνα με τους ιστορικούς ο Μίνωας καταπολέμησε την πειρατεία στο Αιγαίο και δημιούργησε μία τεράστια θαλασσοκρατορία υποχρεώνοντας πολλές περιοχές να πληρώνουν φόρο υποτέλειας στην Κρήτη.

Η γραφή του μινωικού πολιτισμού ονομάζεται γραμμική Α. Δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να την αποκρυπτογραφήσουμε. Το σημαντικότερο γραπτό μνημείου του μινωικού πολιτισμού είναι ο «Δίσκος της Φαιστού», ο οποίος χρονολογείται στο 1.600 π.Χ.

Η κυριότερη θεότητα της μινωικής Κρήτης ήταν η «Θεά της Γονιμότητας». Η λατρεία της θεάς αυτής σχετίζεται με την αγάπη των ανθρώπων για τη φύση, τον κύκλο των εποχών και την αναπαραγωγική διαδικασία. Παρουσιάζεται σε ειδώλια γυμνόστηθη κρατώντας ψηλά σε κάθε χέρι από ένα φίδι, γι’ αυτό ονομάζεται και «Θεά των Όφεων».

Τα πρώτα μεγάλα ανάκτορα χτίζονται σε όλα τα κέντρα του μινωικού πολιτισμού – την Κνωσό, τη Φαιστό, τα Μάλια και την Κάτω Ζάκρο- το 1.900 π.Χ. Χτίστηκαν δηλαδή σχεδόν μία χιλιετία μετά τη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών του μινωικού πολιτισμού. Τα ανάκτορα αυτά καταστράφηκαν το 1.700 π.Χ. όλα συγχρόνως, ίσως από κάποιο μεγάλο σεισμό. Αμέσως μετά την καταστροφή τους οικοδομούνται νέα, ακόμη λαμπρότερα στις ίδιες θέσεις.

Τα ανάκτορα της Κρήτης είναι όλα κτισμένα κατά τον ίδιο τρόπο. Αποτελούνται από ένα πολύπλοκο πολυώροφο σύστημα διαδρόμων και δωματίων το οποίο αναπτύσσεται γύρω από μια μεγάλη ορθογώνια κεντρική αυλή. Στα ανάκτορα εκτός από τα πολυτελή βασιλικά διαμερίσματα και τους εντυπωσιακούς χώρους υποδοχής, υπήρχαν εργαστήρια, αποθήκες και ιερά. Ακόμη, εκεί στεγάζονταν και οι διοικητικές υπηρεσίες. Τα ανάκτορα είχαν εξαιρετικό υδρευτικό και αποχετευτικό σύστημα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και σήμερα! Χαρακτηριστική και ανεξήγητη είναι η απουσία τειχών από όλα τα ανάκτορα. Δε φοβόνταν ο Μίνωας και οι άλλοι ηγεμόνες τυχόν εχθρικές επιδρομές; Ίσως το πανίσχυρο ναυτικό της Κρήτης αποτελούσε εγγύηση ότι κανείς εχθρός δε θα τολμούσε να επιτεθεί στο νησί.

Από τα αρχαιολογικά ευρήματα διαπιστώνεται η δεύτερη καταστροφή όλων των ανακτόρων της Κρήτης περίπου το 1.450 π.Χ. Τα ανάκτορα παραδίδονται στις φλόγες. Τί προκάλεσε αυτή την καταστροφή; Δε μπορούμε να πούμε με σιγουριά. Οι αρχαιολόγοι έχουν διατυπώσει τέσσερις θεωρίες:

1) H σύγκρουση μεταξύ των ηγεμόνων της Κρήτης. 2) Κοινωνικές συγκρούσεις: Η αμφισβήτηση των ηγεμόνων από τους υπηκόους τους. 3) Η σύγκρουση των κέντρων της μινωικής Κρήτης με τα κέντρα της μυκηναϊκής ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι ηγεμόνες των μυκηναϊκών κέντρων της ηπειρωτικής Ελλάδας συμμάχησαν και έκαναν εκστρατεία εναντίον των μινωικών κέντρων της Κρήτης. Η σύγκρουση της μινωικής Κρήτης με τη μυκηναϊκή ηπειρωτική Ελλάδα έχει χαρακτηριστεί ως μια σύγκρουση μίας κοινωνίας μητριαρχικής, της μινωικής, με μία κοινωνία πατριαρχική, τη μυκηναϊκή. Κάποιοι ερευνητές πιστεύουν ότι η μινωική Κρήτη ήταν μητριαρχική λόγω της εξέχουσας θέσης της Θεάς της γονιμότητας στη μινωική θρησκεία. 4) Μία μεγάλη φυσική καταστροφή, όπως ένας σεισμός. Έχει υποστηριχθεί η άποψη ότι η πτώση του συστήματος των ηγεμόνων στην Κρήτη συνδέεται με την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει, επειδή η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης έγινε 150 χρόνια πριν την οριστική κατάρρευση των ανακτόρων. Η έκρηξη αυτή ήταν τόσο φοβερή που προκάλεσε τη βύθιση ενός μεγάλου μέρους της Σαντορίνης. Από την έκρηξη προκλήθηκε σεισμός στην Κρήτη και τεράστια παλιρροιακά κύματα έπληξαν το νησί (τσουνάμι). Εκτεταμένες καταστροφές από την έκρηξη διαπιστώνονται σε ολόκληρη την Κρήτη. Η οριστική κατάρρευση των ανακτόρων στην Κρήτη δεν προκλήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, όμως δεν αποκλείεται να προκλήθηκε από μία άλλη φυσική καταστροφή, όπως ένα φοβερό σεισμό. Μάλιστα είναι πιθανό να εξεστράτευσαν οι ηγεμόνες των μυκηναϊκών κέντρων της ηπειρωτικής Ελλάδας εναντίον της Κρήτης εκμεταλλευόμενοι τη δύσκολη θέση στην οποία βρέθηκαν οι ηγεμόνες Κρήτης μετά από ένα σεισμό.

ΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ: Το ανάκτορο και ο οικισμός που ανασκάφηκε στην περιοχή Ακρωτήρι της  Σαντορίνης εντάσσεται στο πλαίσιο του μινωικού πολιτισμού, παρ’ όλο που βρίσκεται εκτός Κρήτης.  Η αρχιτεκτονική του ανακτόρου και οι τοιχογραφίες του παραπέμπουν στο μινωικό πολιτισμό.