Νεολιθική Εποχή
AddThis Social Bookmark Button

Ο Στοχαστής. Πήλινο ειδώλιο. 4.500- 3.300 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Πρόκειται για ένα ειδώλιο ένθρονου άνδρα που βρέθηκε στη Θεσσαλία. Έχει τονισμένα τα γεννητικά του όργανα, ίσως να πρόκειται για την αναπαράσταση κάποιου θεού που σχετίζεται με τη γονιμότητα. Η ονομασία Στοχαστής οφείλεται στη στάση του σώματός του.

 

ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ- ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Οι μακρινοί πρόγονοι του ανθρώπου ονομάζονται πιθηκάνθρωποι. Η παλαιολιθική εποχή ξεκινά όταν οι πιθηκάνθρωποι αρχίζουν να κατασκευάζουν και να χρησιμοποιούν λίθινα αντικείμενα με στοιχειώδη επεξεργασία και λήγει όταν ο άνθρωπος – ο οποίος μετά από εξέλιξη εκατομμυρίων ετών έχει φτάσει πλέον στη σημερινή του μορφή- σταματά την περιπλάνηση του και εγκαθίσταται σε μόνιμους συνοικισμούς. Τότε, ξεκινά η νεολιθική εποχή. Ο άνθρωπος μπόρεσε να δημιουργήσει μόνιμους συνοικισμούς και να εγκατασταθεί σε αυτούς χάρις στην ανακάλυψη της γεωργίας. Είναι αυτονόητο ότι η νεολιθική εποχή δεν ξεκινά την ίδια στιγμή σε όλο τον πλανήτη, αφού ο άνθρωπος δεν ανακάλυψε τη γεωργία την ίδια στιγμή παντού.

Η ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Η νεολιθική εποχή στην Ελλάδα έχει διάρκεια από το  6.500 έως το 3.200 π.Χ. Οι σημαντικότεροι νεολιθικοί συνοικισμοί βρίσκονται στο Σέσκλο και στο Διμήνι στη Θεσσαλία και στη Νέα Νικομήδεια στη Μακεδονία. Πρόκειται για τους πρώτους συνοικισμούς της Ευρώπης και ίσως για τους πρώτους συνοικισμούς του κόσμου. Σπήλαια που κατοικήθηκαν κατά τη νεολιθική εποχή είναι τα σπήλαια  του Διρού και της Αλεπότρυπας στη Μάνη. Δεν έχουμε γραπτές πηγές από τη νεολιθική εποχή. Έτσι, μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε για τον τρόπο ζωής και την οργάνωση της κοινωνίας, που βασίζονται στα αρχαιολογικά ευρήματα.

 Ο G.Childe μελέτησε τους νεολιθικούς συνοικισμούς στην Ελλάδα και έγραψε το βιβλίο «Ο άνθρωπος δημιουργεί τον εαυτό του» το 1936. Ο G.Childe θεωρεί ότι οι αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου κατά τη νεολιθική εποχή είναι τόσο συγκλονιστικές, ώστε μπορούμε να μιλάμε για «νεολιθική επανάσταση». Σήμερα ο όρος αυτός αμφισβητείται, επειδή οι αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου συνετελέσθησαν στη διάρκεια χιλιετηρίδων, ενώ τον όρο επανάσταση τον χρησιμοποιούμε για βίαιη και ριζική ρήξη με το παρελθόν.

Όταν ο άνθρωπος εγκαταστάθηκε σε ένα μέρος και σταμάτησε τις περιπλανήσεις, κάθε οικογένεια απέκτησε το σπίτι της. Οι δεσμοί μεταξύ των μελών της οικογένειας ισχυροποιήθηκαν και η οικογένεια έγινε το κύτταρο της κοινωνίας. Ο άνθρωπος απέκτησε ατομική περιουσία, δηλαδή το σπίτι, το χωράφι και το κοπάδι του. Σίγουρα στους νεολιθικούς συνοικισμούς θα υπήρχε κεντρική εξουσία, η οποία θα είχε την ευθύνη για κάποια θέματα που αφορούσαν όλα τα μέλη της κοινότητας, όπως την οχύρωση για την προστασία από εχθρικές επιδρομές και την προστασία των πηγών με το πόσιμο νερό. Εκτός από ατομική ιδιοκτησία, θα υπήρχε και κοινοτική ιδιοκτησία: τα οχυρωματικά έργα και οι πηγές θα ανήκαν στην κοινότητα. Ίσως να υπήρχαν και κοινοτικά κτήματα. Δεν ξέρουμε ποιός κυβερνούσε και με ποιό τρόπο καταλάμβανε την εξουσία.  Στο Διμήνι έχουν βρεθεί τα θεμέλια ενός επιβλητικού κτιρίου. Ίσως επρόκειτο για την κατοικία του ηγεμόνος. Στις κοινωνίες της νεολιθικής εποχής υπήρχε επαγγελματική εξειδίκευση. Κατ’ αρχήν υπήρχαν βιοτέχνες, όπως αγγειοπλάστες. Η χρήση πηλού για την κατασκευή αγγείων και ειδωλίων είναι μία από τις κατακτήσεις του νεολιθικού ανθρώπου. Τα κεραμικά εργαστήρια έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους. Ακόμη, υπήρχαν  έμποροι που ταξίδευαν μέσω της χερσαίας αλλά και της θαλασσίας οδού.  

Όλα όσα αναφέρθηκαν θεωρούνται από το σύγχρονο δυτικό άνθρωπο ως δεδομένα. Δεν μπορεί να φανταστεί τη ζωή του χωρίς αυτά. Όμως η μόνιμη εγκατάσταση του ανθρώπου σε συνοικισμούς και η συνακόλουθη οργάνωση της κοινωνίας δεν είναι κάτι δεδομένο, κατακτήθηκε από τον άνθρωπο.